Đảng Cộng sản Việt Nam – Từ Đại hội đến Đại hội
ĐẠI HỘI ĐẠI BIỂU TOÀN QUỐC LẦN THỨ IV CỦA ĐẢNG: HOÀN THÀNH SỰ NGHIỆP THỐNG NHẤT TỔ QUỐC, ĐƯA CẢ NƯỚC ĐI LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IV của Đảng Cộng sản Việt Nam diễn ra từ ngày 14 đến ngày 20 tháng 12 năm 1976 tại Thủ đô Hà Nội, trong bối cảnh đất nước vừa giành được thắng lợi vĩ đại trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, non sông thu về một mối, cả nước bước vào thời kỳ hòa bình, độc lập, thống nhất.
Đại hội có sự tham dự của 1.008 đại biểu, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và sức mạnh đoàn kết của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta.
Báo cáo chính trị trình Đại hội khẳng định: Trong những năm qua, nhân dân Việt Nam đã phải đương đầu với cuộc chiến tranh xâm lược lớn nhất, ác liệt nhất của đế quốc Mỹ nhằm giải phóng miền Nam, bảo vệ miền Bắc. Dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, nhân dân ta đã chiến đấu kiên cường, anh dũng và giành thắng lợi vẻ vang. Thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước mãi mãi được ghi vào lịch sử dân tộc như một trong những trang chói lọi nhất, đồng thời đi vào lịch sử thế giới như một chiến công vĩ đại của thế kỷ XX.
Trên cơ sở phân tích toàn diện tình hình đất nước, Đại hội đã làm rõ những đặc điểm lớn của Việt Nam khi bước vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội. Sau 20 năm xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, nước ta đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng: xóa bỏ giai cấp bóc lột, xác lập quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa, xây dựng được cơ sở ban đầu của nền sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa; đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân từng bước được cải thiện.
Tuy nhiên, Đại hội cũng chỉ rõ những khó khăn, thách thức: sản xuất nhỏ vẫn là đặc điểm chủ yếu của nền kinh tế miền Bắc; miền Nam vừa thoát ra từ chế độ thuộc địa kiểu mới, nền kinh tế còn lạc hậu, manh mún; hậu quả chiến tranh nặng nề, các tàn dư của chủ nghĩa thực dân mới còn để lại nhiều hệ lụy. Trong bối cảnh đó, nước ta tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội, bỏ qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa, với nhiều thuận lợi cơ bản nhưng cũng không ít khó khăn, phức tạp.
Từ thực tiễn cách mạng, Đại hội lần thứ IV đã xác định đường lối chung của cách mạng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam là: nắm vững chuyên chính vô sản; phát huy quyền làm chủ tập thể của nhân dân lao động; tiến hành đồng thời ba cuộc cách mạng gồm: cách mạng về quan hệ sản xuất, cách mạng khoa học – kỹ thuật, cách mạng tư tưởng và văn hóa, trong đó cách mạng khoa học – kỹ thuật là then chốt. Đại hội khẳng định, đẩy mạnh công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa là nhiệm vụ trung tâm của cả thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.
Đại hội cũng đề ra mục tiêu xây dựng chế độ làm chủ tập thể xã hội chủ nghĩa; xây dựng nền sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa; xây dựng nền văn hóa mới, con người mới xã hội chủ nghĩa; xóa bỏ chế độ người bóc lột người, xóa bỏ nghèo nàn, lạc hậu; đồng thời luôn đề cao cảnh giác, củng cố quốc phòng, giữ vững an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội; xây dựng thành công Tổ quốc Việt Nam hòa bình, độc lập, thống nhất và xã hội chủ nghĩa; tích cực góp phần vào cuộc đấu tranh của nhân dân thế giới vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội.
Một quyết định có ý nghĩa lịch sử đặc biệt tại Đại hội là việc thông qua Nghị quyết đổi tên Đảng Lao động Việt Nam thành Đảng Cộng sản Việt Nam, khẳng định bản chất cách mạng, khoa học của Đảng trong giai đoạn mới. Đại hội đồng thời thông qua Điều lệ mới của Đảng gồm 11 chương, 59 điều; rút gọn nhiệm vụ của đảng viên từ 10 nhiệm vụ xuống còn 5 nhiệm vụ; đặt lại chức danh Tổng Bí thư thay cho chức Bí thư thứ nhất; quy định nhiệm kỳ của Ban Chấp hành Trung ương là 5 năm.
Đại hội đã bầu Ban Chấp hành Trung ương khóa IV gồm 101 ủy viên chính thức và 32 ủy viên dự khuyết. Tại Hội nghị lần thứ nhất, Ban Chấp hành Trung ương đã bầu Bộ Chính trị gồm 14 ủy viên chính thức và 3 ủy viên dự khuyết; đồng chí Lê Duẩn được bầu làm Tổng Bí thư của Đảng.
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IV của Đảng Cộng sản Việt Nam là Đại hội của toàn thắng, đánh dấu thắng lợi trọn vẹn của sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước; đồng thời mở ra thời kỳ lịch sử mới – thời kỳ cả nước hòa bình, độc lập, thống nhất, cùng tiến lên xây dựng chủ nghĩa xã hội dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.
