Đảng Cộng sản Việt Nam – Từ Đại hội đến Đại hội
ĐẠI HỘI ĐẠI BIỂU TOÀN QUỐC LẦN THỨ II CỦA ĐẢNG: ĐẢNG LÃNH ĐẠO TOÀN DÂN KHÁNG CHIẾN, KIẾN QUỐC
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng Cộng sản Việt Nam là sự kiện chính trị có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong lịch sử cách mạng nước ta. Đại hội đánh dấu bước phát triển mới của Đảng, đồng thời chuẩn bị đầy đủ mọi điều kiện quyết định để đưa cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược đến thắng lợi hoàn toàn.
Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa non trẻ phải đối mặt với tình thế vô cùng hiểm nghèo. Quân Tưởng tràn vào miền Bắc kéo theo các đảng phái phản động; thực dân Pháp được sự che chở của quân Anh quay trở lại xâm lược miền Nam với âm mưu bóp chết Nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á. Cùng lúc đó, đất nước ta còn phải gánh chịu hậu quả nặng nề của hơn 80 năm đô hộ của chế độ thực dân, phong kiến, đặc biệt là nạn đói năm 1945 khiến hơn 2 triệu đồng bào tử vong.
Trước tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”, Trung ương Đảng, Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tập trung lãnh đạo toàn dân kháng chiến, khôn khéo loại trừ từng bước các thế lực thù địch, tranh thủ thời gian củng cố chính quyền, xây dựng lực lượng cho cuộc kháng chiến lâu dài. Chủ tịch Hồ Chí Minh phát động phong trào diệt giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm; động viên Nhân dân tăng gia sản xuất; tổ chức Tổng tuyển cử bầu Quốc hội khóa I, thành lập Chính phủ và ban hành Hiến pháp năm 1946.
Với tinh thần yêu chuộng hòa bình, ta đã kiên trì đàm phán, thương lượng với thực dân Pháp. Tuy nhiên, thực dân Pháp ngày càng lấn tới, gây hấn vũ trang ở nhiều nơi, tiến tới đánh chiếm Hà Nội. Trước hành động xâm lược trắng trợn đó, từ ngày 18 đến 19/12/1946, tại làng Vạn Phúc (Hà Đông), Thường vụ Trung ương Đảng họp mở rộng, quyết định phát động toàn quốc kháng chiến. Ngày 19/12/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến với lời thề sắt đá: “Chúng ta thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ.”
Đường lối kháng chiến toàn dân, toàn diện, trường kỳ, dựa vào sức mình là chính được xác định rõ trong Chỉ thị Toàn dân kháng chiến và tác phẩm “Kháng chiến nhất định thắng lợi” của Tổng Bí thư Trường Chinh. Qua các thắng lợi quan trọng như chiến thắng Việt Bắc thu – đông năm 1947 và Chiến dịch Biên giới năm 1950, thế và lực của cuộc kháng chiến ngày càng lớn mạnh.
Trên cơ sở đó, Trung ương Đảng quyết định triệu tập Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II. Đại hội được tổ chức từ ngày 11 đến ngày 19/2/1951 tại xã Vinh Quang, huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang, với sự tham dự của 158 đại biểu chính thức và 53 đại biểu dự khuyết, đại diện cho hơn 760.000 đảng viên trong cả nước; cùng sự tham dự của đại biểu một số đảng cộng sản anh em.
Đại hội đã nghe Báo cáo chính trị do Chủ tịch Hồ Chí Minh trình bày; Báo cáo về Cách mạng Việt Nam do Tổng Bí thư Trường Chinh trình bày; Báo cáo về tổ chức và Điều lệ Đảng do đồng chí Lê Văn Lương trình bày. Đại hội quyết nghị đưa Đảng ra hoạt động công khai với tên gọi Đảng Lao động Việt Nam; thông qua Chính cương, Tuyên ngôn và Điều lệ mới của Đảng; bầu Ban Chấp hành Trung ương gồm 19 ủy viên chính thức và 10 ủy viên dự khuyết. Chủ tịch Hồ Chí Minh được bầu làm Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Đảng, đồng chí Trường Chinh được bầu lại làm Tổng Bí thư.
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng đã khẳng định vai trò lãnh đạo đúng đắn, sáng suốt của Đảng đối với sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc; củng cố niềm tin sắt son của Nhân dân vào thắng lợi tất yếu của cách mạng Việt Nam. Những bài học quý báu từ Đại hội tiếp tục soi sáng con đường phát triển đất nước trong giai đoạn hiện nay.
