BẮC NINH - Tại phường Trí Quả, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Mai Sơn chủ trì làm việc với các sở, ngành, đơn vị, địa phương về Quy hoạch khảo cổ vùng Luy Lâu.
Chiều 11/6, tại phường Trí Quả, đồng chí Mai Sơn, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh chủ trì hội nghị làm việc với các sở, ngành, đơn vị và địa phương liên quan về công tác Quy hoạch, khảo cổ vùng Luy Lâu. Dự làm việc có lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Tài chính, Xây dựng, Nông nghiệp và Môi trường, Văn phòng UBND tỉnh cùng lãnh đạo các phường Trí Quả, Song Liễu, Thuận Thành, Mão Điền, Trạm Lộ và một số đơn vị chuyên môn liên quan.
Báo cáo của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch khẳng định: Thành cổ Luy Lâu (nay thuộc phường Trí Quả) là một trong những trung tâm đô thị cổ sớm nhất của Việt Nam, giữ vị trí đặc biệt trong tiến trình hình thành và phát triển của dân tộc. Trong suốt hơn 8 thế kỷ, Luy Lâu giữ vai trò là trung tâm chính trị, kinh tế, quân sự, văn hóa của vùng Giao Chỉ; đồng thời là đầu mối giao thương quan trọng và một trong những trung tâm Phật giáo sớm nhất ở Việt Nam và Đông Nam Á.
Trải qua nhiều biến thiên của lịch sử và tác động của thời gian, những dấu tích còn lại của Thành cổ Luy Lâu ngày nay vẫn là nguồn tư liệu quý giá, phản ánh sinh động về một trung tâm đô thị cổ có quy mô lớn và vị thế đặc biệt trong lịch sử dân tộc. Từ năm 1968 đến năm 2025, Thành cổ Luy Lâu đã trải qua 23 cuộc khảo sát, thám sát và khai quật khảo cổ học với sự tham gia của nhiều cơ quan nghiên cứu trong nước và quốc tế.
Với những phát hiện về khuôn đúc trống đồng, lò luyện kim, đồ gốm, vật liệu kiến trúc và hệ thống cư trú cho thấy dù chịu tác động của quá trình đô hộ kéo dài, cư dân Luy Lâu vẫn duy trì và phát triển các giá trị văn hóa truyền thống. Điều này minh chứng cho sức sống bền bỉ của văn hóa Việt trong quá trình giao lưu và tiếp biến với các nền văn hóa bên ngoài.
Tại hội nghị, các đại biểu thảo luận và thống nhất nội dung báo cáo của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, trong đó nhấn mạnh thành cổ Luy Lâu cần được tiếp cận như một quần thể di tích khảo cổ đô thị cổ, không phải chỉ là một địa điểm khảo cổ đơn lẻ. Chính vì vậy, các giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị phải hướng tới bảo vệ tính xác thực, tính toàn vẹn, giá trị nổi bật của di tích khảo cổ và cảnh quan văn hóa liên quan, đồng thời bảo đảm sự phát triển bền vững của cộng đồng địa phương. Đại biểu cũng gợi mở, từ những kết quả khai quật và hiện vật thu được trong các đợt khai quật tại di tích thành cổ Luy Lâu và việc phát hiện quan trọng thuyền cổ Hà Mãn (phường Song Liễu) có thể tiến tới xây dựng Bảo tàng chuyên ngành tại khu vực Dâu - Luy Lâu.
Phát biểu kết luận, đồng chí Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Mai Sơn nhấn mạnh: Luy Lâu là một di sản đặc biệt quan trọng, không chỉ đối với Bắc Ninh mà còn có ý nghĩa nổi bật trong tiến trình lịch sử, văn hóa dân tộc. Vì vậy, việc nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị di tích cần được triển khai với tầm nhìn dài hạn, trên cơ sở khoa học, đồng bộ và bền vững.
Đồng chí giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiếp thu ý kiến đóng góp, trên cơ sở đó tiếp tục tham mưu tổ chức hội thảo khoa học quy mô quốc gia, quốc tế nhằm giải mã, làm sáng tỏ tổng thể giá trị di tích Luy Lâu; xây dựng kế hoạch lập hồ sơ đề nghị Thủ tướng Chính phủ xếp hạng Thành cổ Luy Lâu là di tích quốc gia đặc biệt; tăng cường ứng dụng công nghệ trong thu thập dữ liệu di sản, nghiên cứu xây dựng mô hình bảo tàng số về di tích để phục vụ quản lý, nghiên cứu, giám sát và phục hồi thông tin sau này.
Đề nghị các sở, ngành, địa phương liên quan tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị và tầm quan trọng của di tích. Bên cạnh đó, chú trọng công tác khoanh vùng và cắm mốc bảo vệ pháp lý toàn bộ khu vực khảo cổ trọng điểm, bảo vệ nguyên trạng các lớp địa tầng khảo cổ còn nằm dưới mặt đất; rà soát, kiểm soát chặt chẽ hoạt động xây dựng trong khu vực khoanh vùng bảo vệ khu di tích, đồng thời chủ động phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi làm ảnh hưởng đến hiện trạng di tích.
